Chủ Nhật, 13 tháng 5, 2018

Giáo dục của dòng họ là viên ngọc sáng để lại cho hậu thế

Văn hóa trong một dòng họ cũng là một nền tảng vô cùng quan trọng ảnh hưởng đến thịnh suy lâu dài của dòng họ và con cháu. Văn hóa dòng họ và tư tưởng dòng họ đôi là kim chỉ nam chỉ bảo cho lối sống và sự nỗ lực của con cháu hậu thế. Rất nhiều dòng họ lớn có truyền thống, tôn ty trật tự, quan hệ tình cảm gắn bó đã sản sinh ra rất nhiều nhân tài, làm quan đầu triều và kinh tế gia tộc hưng vượng. Ngoài yếu tố phước lộc tổ tiên để lại thì di huấn và truyền thống giáo dục của dòng họ chính là nền tảng để giữ gìn phúc báu lâu dài.



Dòng họ phát triển bền lâu phải có tính tôn ty trật tự, dưới coi trọng trên, trên hòa ái với dưới. Người trên lấy kinh nghiệm, lý lẽ thực tế đúng đắn để khuyên bảo người dưới, càng bớt đi được việc làm quyền rằng là người nhiều tuổi hơn là càng tốt. Tất cả mọi công việc phải dựa trên lời nói, tư duy logic để giãi bày với nhau. Người trên lú lẫn không thể có lý lẽ sẽ khiến người dưới không phục, lúc đó họ chỉ còn lấy lễ đối đãi, chứ quyết định sẽ không còn giá trị. Mọi sự phải thông qua bàn luận, con trẻ phải tôn trọng ý người già, người già phải tôn trọng người đã khuất. Không có tôn ty trật tự hoặc không có tính giãi bày thì mọi việc sẽ loạn.

Dòng họ muốn phát triển phải nâng cao tính hiếu học và giáo dục. Có khen thưởng, có tôn vinh những cá nhân tài giỏi. Việc khen thưởng không thể qua loa mà còn phải khiến các em nhỏ hơn cũng có ao ước được tiếp bước các anh chị lớn. Mọi nghi thức với ông cha, nghi thức về tính hiếu học phải được cung kính, coi trọng việc học ở chỗ con người có hiểu biết để làm người. Những lá cờ cao nêu rõ tinh thần dòng họ như "Trụ cột tế thế” , “không ngừng vươn lên”, “Anh tài lập quốc”. Nghĩ đến cái lớn một cách sáng ngời sẽ làm con người tốt đẹp lên. Không có sự nỗ lực và thành đạt về công danh hoặc sự nghiệp thì không được bước vào từ đường.

Trong dòng họ phải lấy đức làm đầu, khoan dung độ lượng. Con người thường trách móc, nghi kỵ nhau vì sự ích kỷ. Người trong dòng họ ít nhất phải biết thông thoáng, cái gì cho đi được nên cho. Với những người phạm lỗi phải biết nhắc nhở, phạt lỗi nhưng cũng biết cách chỉ ra con đường khoan hòa làm lại.  
Hiếu thuận thờ cúng tổ tiên, hiếu thuận cha mẹ, giúp đỡ anh em, hòa đồng với thiên hạ là những tôn chỉ cơ bản. Những cuộc gặp gỡ, xây dựng quan hệ tình cảm lối sống, chỉ ra những lời sáo rỗng phét lác, tập trung vào thành quả cụ thể.

Thứ Bảy, 12 tháng 5, 2018

Ngẫm chuyện chơi cờ để hiểu nhân sinh

Người giỏi chơi cờ tướng không phải là ở những việc hãm tướng, vây thành, bắt xe, giết mã mà là ở tầm nhìn, trí tuệ, định liệu được đại cục, rèn luyện được sự nhẫn nại, kiên trì, bền bỉ. 


Thắng thua trong cờ tướng chỉ là chuyện thứ yếu. Người chơi cờ chỉ với mục đích sát phạt, thắng thua thì cổ nhân không hề coi trọng. Trái lại, chơi cờ chính là rèn trí lực, tu tâm tính, vừa là thưởng thức một nét văn hóa, vừa là giải trí giải khuây. Đối thủ trên bàn cờ không phải kẻ thù mà chính là tri kỷ.

Chúng ta thường thấy những bậc cao cờ dù thắng dù thua, kết thúc ván cờ vẫn là tay bắt mặt mừng, cung kính lễ nghĩa, xem nhau như tri kỷ. Ngày nay, sau hàng nghìn năm lưu truyền, cờ tướng đã dần mất đi vẻ đẹp thuần thiện ban đầu. Người ta đấu cờ là để so tài cao thấp, tranh đua giải thưởng, thể hiện cái tôi, tranh đấu không ngừng. Những điều đó vốn không có trong đạo đánh cờ.

Vậy mới nói, đánh cờ cũng là tấm gương phản ánh của đạo làm người vậy. Kẻ hiếu thắng thì nước đi mạnh bạo, chỉ thích sát phạt, ăn quân, tham bát bỏ mâm, không nhìn đại cuộc. Người quân tử đánh cờ là nhìn trước nhìn sau, phân tích thế trận, ứng đối khôn khéo, điềm đạm, thanh thản, thắng không kiêu, bại không nản, từ chuyện đánh cờ mà ngẫm về đạo tu thân, làm người. Ấy mới là người cao cờ thực sự vậy!